Atasözleri

Atasözleri ilk söyleyeni belli olmayan, ilerleyen zaman, mekana bağlı olarak şekillenen, sözlü gelenek içinde doğup, gelişen ve günümüze ulaşan kısa ve özlü kalıplaşmış sözlerdir. Halkın yaşantı ve değerlerinden kaynaklanan atasözleri, konuşma diline deyiş güzelliği, kavram zenginliği, anlatım gücü katar.

Denizli’ye özgü Atasözleri

Halk Deyimleri

Asıl anlatımından uzaklaşarak yeni kavramlar meydana getiren kalıplaşmış sözlere deyim denilir. Deyimlerde halk yaşantısından, değerlerinden ve tecrübelerinden izler görülür.

Denizli’ye Özgü Halk Deyimleri

Alkış ve Kargışlar

Yöresel dille söylenmiş alkışlar:

Kargışlara örnekler olarak da:

Ninniler

Ninniler, annelerin süt emen çocuklarını uyutmak için söyledikleri manzum ve mensur sözlerdir. Ölçülü ölçüsüz söz ve tekerlemelerden oluşan ninniler, hece vezniyle sade bir dille söylenir. Dört mısralık olup bir bütün oluştur.

Kızım kızım kız kişi
İşte gelmiş yüz kişi
Yüz verene yüzdürü verdim
Bin verene bindiri verdim

Oğlum oğlum oyunda
Yağlı çörek koynunda
Ben oğlumu ararken
Oğlum gelin koynunda

Ninniler deyim nendireyim
Çamdan beşik deldireyim
Ağlama oğlum babana göndereyim
Bin verene bindiri verdim

Asmaya vurdum salıncak
Ellerine verdim oyuncak
Şimdi babası gelecek
Lokum şeker alıvecek

Maniler

Mani yaygın halk edebiyatı türüdür. Anonimdir. Ayaklı mani, cinaslı mani gibi türleri vardır. Genel olarak yedi heceli ve dört mısralı olurlar.

Tavas ilçesinde mani örnekleri

Tekerlemeler

Çal’dan, yöre halkının gözüyle çevre il, ilçe ve köylerin özelliklerini tanımlayan bir tekerleme örneği;

Nazilli’nin kızları geldill
Denizli kızları gül benizli
Honazlı kızları bardak boğazlı
Kaklık kızları kınalı keklik
Çardak içinde bulunmaz su içecek bir bardak
Belevi kızları elevi
Yazır delikli heybe hazır
İçikli ocağının başı sidikli
Neler ocağının başı keler, sapçılar kemikli
Şavlan peynirci, süller halıcı
Çal serek yidikleri yağlı börek
Aşağı Seyit’ten ümmet,
Yukarı Seyit’ten Memet,
al bunu dellalan ünlet…

Derleyen: Mürşide Akkeçeli